BİLAY Bilimsel Araştırma Yayınları

Sistematik Kelam

ISBN : 978-605-80968-3-7
Baskı : 1. Baskı
Basım Yeri ve Yılı : Ankara, Eylül 2019
Kağıt Kalite : 70 gr Lüx Enzo
Sayfa Adedi : 632
Boyut : 16x24 cm
Dili : Türkçe
Yazar : Mehmet EVKURAN
Editör : Mehmet EVKURAN

Yeni
İndirimde

Stok Durumu: Var

60,00

45,00 t

Kazancınız: %25 | 15,00 t

İslam tarihinde Müslümanların birbirlerini tekfir edip dışladığı konular genelde kelam konularıdır. Ekoller kelam tartışmalarının bir te’vil ve yorum yarışması olduğunu unutmuş, ilzam yoluyla birbirlerini İslam dairesinin dışına çıkarmaya çalışmışlardır. Kitleler üzerinde ifsat edici ve ayrıştırıcı etkiler bırakan bu dışlayıcı söylemler günümüze kadar ulaşmıştır.

Gerek İslam dünyasındaki mezhebî kimliklerin yükselmesi, gerek küresel-dijital dünya değerlerinin meydan okuması karşısında kelam tartışmalarına bir dönüş yaşanmaktadır. Her tartışmanın bir ekolojisi vardır. Kadim bir tartışmayı modern bağlamlarda anlamaya ya da sürdürmeye çalışmak, yepyeni ve farklı bir şeydir. Pratik hayatımızda karşılığı olmayan sorunlar, bir anda ‘pratik teolojik konular’ haline gelmiştir. Sahici olsun olmasın, toplumun gündemine düşen bir sorun hakkında ilim adamlarının söz söylemesi kaçınılmazdır. Şüphesiz bu konuların ele alındığı, tartışıldığı, açıkça konuşulduğu yegâne ortamlar, akademik ortamlardır. Ortaya çıkan her anlaşmazlığı bir iman-küfür meselesi olarak algılayan dogmatik düşüncelerin tahakkümü, eleştirel ve sorgulayıcı din anlayışının toplumsallaşması ile kırılabilir.

Bütün bu düşünceler ışığında Sistematik Kelam kitabını, öncelikle kelam geleneğinin güncel okunuşu perspektifiyle hazırladık. Kelam geleneği varlık, bilgi, uluhiyet, nübüvvet, iman, ahiret ve imamet gibi klasik kelam konuları ile ortaya konulmaktadır. Bunun yanında eski konulara dair yeni tartışma ve okumalar içeren bölümler de yer almaktadır. Sadece kelam geleneğinde ekoller arasındaki tartışmalı konuları tanımak değil, günümüzde İslam’ın dünya, varlık, insan ve değer görüşünü anlamaya çalışan herkese hitap eden açık ve anlaşılır bir anlatımla metinler kaleme alınmıştır. Yine de bazı bölümlerin kavranması, dikkatli bir terminoloji bilgisine ihtiyaç duyurmaktadır. Metinler, Müslüman kelam birikimini akademik düzeyde ortaya koymanın yanında, din içinde ötekileştirilen görüşlerin tanınmasını sağlayarak dinî düşünceye bir derinlik kazandırma işlevi görmektedir.

 

YAZARLAR

Editör: Prof. Dr. Celal TÜRER

Yazarlar
Prof. Dr. Abdulhamit SİNANOĞLU
Prof. Dr. Fethi Kerim KAZANÇ
Prof. Dr. İbrahim COŞKUN
Prof. Dr. Mahmut ÇINAR
Prof. Dr. Mehmet EVKURAN
Prof. Dr. Metin ÖZDEMİR
Prof. Dr. Sıddık KORKMAZ
Prof. Dr. Sinan ÖGE
Doç. Dr. Emine ÖĞÜK
Doç. Dr. Faruk SANCAR
Doç. Dr. Harun ÇAĞLAYAN
Doç. Dr. İsmail BULUT
Doç. Dr. Mehmet İLHAN
Doç. Dr. Mustafa Selim YILMAZ
Doç. Dr. Mustafa ÜNVERDİ
Doç. Dr. Namık Kemal OKUMUŞ
Doç. Dr. Recep ÖNAL
Doç. Dr. Sabri YILMAZ
Doç. Dr. Veysi ÜNVERDİ
Doç. Dr. Zübeyir BULUT
Dr. Öğr. Ü. Berat SARIKAYA
Dr. Öğr. Ü. Ersan ÖZTEN
Dr. Öğr. Ü. Feyza CEYHAN ÇOŞTU
Dr. Öğr. Ü. Mustafa AYKAÇ
Dr. Öğr. Ü. Muzaffer BARLAK
Dr. Öğr. Ü. Mücteba ALTINDAŞ
Dr. Öğr. Ü. Rıza KORKMAZGÖZ

 

İÇİNDEKİLER

 

ÖN SÖZ 

 

BİRİNCİ KISIM: VARLIK

I. BÖLÜM: VARLIK TEORİSİ 

1. Varlık 

2. Yokluk 

3. Mahiyet

4. Birlik ve Çokluk

5. Zorunluluk, İmkân ve İmkânsızlık

6. Kıdem ve Hudûs

7. İlliyet

8. Cevher ve Araz (Atom Kuramı

 

İKİNCİ KISIM: BİLGİ

II. BÖLÜM: KELAMDA BİLGİ TEORİSİ

1. Kavramsal Analiz

1.1. Bilginin Tanımı, İmkânı ve Değeri

1.2. Bilgi Çeşitleri

1.2.1. Kadim ve Hâdis Bilgi

1.2.2. Zaruri ve İstidlâlî Bilgi

1.3. Bilgi Kaynakları

1.3.1. Akıl

1.3.2. Duyular

1.3.3. Haber

1.3.4. Diğer Bilgi Kaynakları

2. Ekollerin Görüşleri

 

III. BÖLÜM: KELAMDA İSTİDLÂL YÖNTEMİ

1. Kelam İlminde Yöntem

2. Yönteme İlişkin Temel Kavramlar

3. Kesinlik Değerine Göre Deliller

3.1. Kat’î Delil: Burhan

3.2. Zannî Delil

4. Kelamda Kullanılan İstidlâl Yöntemleri

 

IV. BÖLÜM: AKIL-NAKİL İLİŞKİSİ

 RE’Y VE HADİS EHLİNİN YAKLAŞIMLARI

1. Kavramsal Analiz

1.1. Akıl

1.2. Nakil

2. Akıl-Nakil İlişkisi

2.1. Re’y Ehli

2.2. Hadis Ehli

3. Ekollerin Görüşleri

3.1. Mutezile

3.2. Selef

 

ÜÇÜNCÜ KISIM: ULÛHİYET

V. BÖLÜM: ALLAH’IN VARLIĞI VE SIFATLARI

1. “Allah” Lafzı

2. Allah’ın Varlığı

3. Allah’ın Birliği

4. Allah’ın Sıfatları

 

VI. BÖLÜM: KELAM GELENEĞİNDE TANRI TASAVVURLARI 

1. Klasik Dönem Kelam Ekollerinin Geliştirdiği Tanrı Tasavvurları

1.1. Koşulsuz Özgürlükçü İlah Düşüncesi

1.2. Bağımlı İradeci İlah Düşüncesi

1.3. Mutlak Hikmetçi İlah Düşüncesi

2. Güncel Bir Kelam Problematiği Olarak İlah Tasavvurları

2.1. Güncel İlah Tasavvuru Önerilerinin İmkânı

2.2. İlkeli Özgürlükçü İlah Düşüncesi

 

VII. BÖLÜM: KÖTÜLÜK PROBLEMİ

1. Kavramsal Analiz

1.1. Kötülüğün Tanımı

1.2. Kötülüğün Mahiyeti

1.3. Kaynağıma Göre Kötülük Türleri

1.4. Kötülüğün Göreceliği

1.5. Kötülüğün Yaratılmasındaki Hikmetler

1.6. Kötülük Problemine Farklı Yaklaşımlar

2. Kelam Ekollerinin Görüşleri

2.1. Mutezile’nin Görüşü

2.3. Mâtürîdîlerin Görüşü

 

VIII. BÖLÜM: İSLAM KELAMINDA LÜTUF TEORİSİ

1. Lütuf ve Latif Kelimelerinin Sözlük Anlamı

2. Allah’ın İsmi ve Sıfatı Olarak el-Latîf

3. Kur’an’da Lütuf Kavramı

4. Kelam İlminde Lütuf Anlayışı

4.1. Lütuf Kavramında Anlam Farklılaşması ve Teorileşme

4.2. Lütfun Genel Özellikleri

4.2.1. Lütfun Teklifin Gereği Oluşu

4.2.2. Lütfun Bir Zorlama Değil, Motivasyon Oluşu

4.2.3. Lütfun Kaynağı

4.2.4. Lütfun Zıttı: Mefsedet

4.2.5. Lütfun Vacib Oluşu ve Vücubiyet Zamanı

 

IX. BÖLÜM: VARLIK, ZAMAN  VE TANRI

1. Varlık-Tanrı İlişkisi

2. Zamanın Varlığı Problemi

3. Tanrı-Zaman İlişkisi

 

X. BÖLÜM: KELAMDA TE’VİL PROBLEMİ

1. Sözlük Anlamı Açısından Te’vil

2. Te’vil Kelimesinin Kur’an’daki Kullanımları

3. Te’vil ve Tefsirin Birbirinden Farkı

4. Kelamda Te’vilin Yeri

5. Te’vile Konu Olan Kelami Bir Mesele: Haberî Sıfatlar

6. Geçmişten Günümüze Te’vil Sorunu

 

DÖRDÜNCÜ KISIM: NÜBÜVVET

XI. BÖLÜM: VAHİY VE NÜBÜVVET

1. Nübüvvet-Vahiy İlişkisi

2. Nübüvvet İle İlgili Temel Kavramlar

3. Nübüvvetin İmkânı ve Peygamber Göndermenin Hükmü

4. Nübüvvetin Gerekliliği ve Peygamberlere Olan İhtiyaç

5. Nübüvvetin İspatı ve Peygamberlerin Delilleri

6. Hz. Muhammed’in Nübüvvetinin İspatı

7. Peygamberlerin Temel Özellikleri

 

XII. BÖLÜM: PEYGAMBERLİK VE GAYB BİLGİSİ227

1. Varlık 

2. Gayb 

2.1. Mutlak Gayb

2.2. İzafi Gayb

3. Vahiy

4. Peygamber-Vahiy İlişkisi

5. Peygamberlerin Bilgi Kaynakları

5.1. Duyular

5.2. Akıl

5.3. Haber

6. Gayb-Bilgi İlişkisi

 

XIII. BÖLÜM: PEYGAMBERLİĞİN SONA ERMESİ: HATM-İ NÜBÜVVET

1. Hatm-i Nübüvvet Kavramının Anlamı

2. Hatm-i Nübüvvet İnancına Karşı Çıkanlar ve İddiaları

3. Hz. Muhammed’in Son Peygamber Olduğunun Naklî Delilleri

4. Peygamberliğin Son Bulmasının Aklî Gerekçeleri

 

XIV. BÖLÜM: PEYGAMBERLİKTE VEHBÎLİK VE KESBÎLİK

1. Peygamberliğin Kesbî ya da Vehbî Oluşu Meselesinin Arka Planı

2. Peygamberliğin Kesbîliği

3. Peygamberliğin Vehbîliği

3.1. Fazilet Düzeyine Bağlı Vehbîlik

3.2. Mutlak Vehbîlik

3.3. Maslahat Odaklı Vehbîlik

 

XV. BÖLÜM: AHİT GELENEĞİNDE VAHİY TASAVVURU

1. Kavramsal Çerçeve

2. Yahudilikte ve Hıristiyanlıkta Vahiy Tasavvuru 

3. Müslümanlıkta Vahiy Tasavvuru

3.1. Vahiy Kavramı 

3.2. Vahyin İmkânı 

3.3. Vahyin Mahiyeti

3.4. İlham ve Vahiy Arasındaki Farklar 

3.5. Vahyin Geliş Şekilleri 

3.6. Vahy-i Metlüv ve Vahy-i Gayr-i Metlüv

3.7. Vahyin Temel Unsurları

4. Kur’an’ın Önceki Ahit Kitaplarını Tasdik Etmesi ve 

Koruyucu/Denetleyici Olması

 

XVI. BÖLÜM: HALKU’L-KUR’AN:

KUR’AN’IN YARATILMIŞLIĞI PROBLEMİ

1. Problemin Tarihçesi

2. Problemin Menşei ve Nedenleri

3. Tartışmanın Teorik Çerçevesi ve Ekollerin Tutumu

3.1. Kur’an Mahlûktur: Cehmiyye, Mutezile, Haricilik ve Şia 

3.2. Kur’an Hem Lafız Hem de Mana İtibarıyla Yaratılmamıştır

3.3. Kelâm-ı Lafzî ve Kelâm-ı Nefsî Ayrımına Dayanan Uzlaştırmacı Yaklaşım        

4. İslam Düşünce Tarihi Açısından Önemi

 

XVII. BÖLÜM: MEHDİLİK

1. Tanım ve Kavramsal Çerçeve

2. Mehdiliğin Tarihsel Kökenleri ve Ortaya Çıkışı

2.1. Kadim Dinlerde Kurtarıcı İnancı

2.1.1. Mecusilikte Saoşyant İnancı

2.1.2. Yahudilikte Mesih İnancı

2.1.3. Hıristiyanlıkta Mesih İnancı

2.2. İslam Düşüncesinde Mehdilik İnancının Ortaya Çıkışı

3. Mehdilik İçin İleri Sürülen Deliller

3.1. Mehdilik için Delil Olarak İleri Sürülen Ayetler

3.2. Mehdilik için Delil Olarak İleri Sürülen Rivayetler 

4. Mehdiliğin İslam Düşüncesine Etkisi 

 

BEŞİNCİ KISIM: İMAN

XVIII. BÖLÜM: İMAN KAVRAMI

1. İman-Bilgi İlişkisi

2. İman Tanımlarına Göre Mezhepler

2.1. İmanın Sadece Kalbin Tasdiki Olduğunu Söyleyenler

2.2. İmanın Tasdik ve İkrar Olduğunu Söyleyenler

2.3. İmanın Sadece Dilin İkrarı Olduğunu Söyleyenler

2.4. İmanın Kalp İle Tasdik, Dil İle İkrar ve

Azalarla Amel Olduğunu Söyleyenler

2.5. İmanın Kalbin Marifeti Olduğunu Söyleyenler

3. İman-Amel İlişkisi

3.1. Ameli İmandan Bir Parça Olarak Kabul Edenler

3.2. Ameli İmandan Bir Parça Olarak Kabul Etmeyenler

4. İmanda Artma ve Eksilme

5. İman-İslam İlişkisi

5.1. İman ile İslam Aynı Olduğunu Savunanlar

5.2. İman ile İslam’ın Farklı Olduğunu Savunanlar

6. Mukallidin İmanı

6.1. Mukallidin İmanının Caiz Olmadığını Söyleyenler

6.2. Mukallidin İmanının Caiz Olduğunu Söyleyenler

7. İmanda İstisna

7.1. İmanda İstisnanın Caiz Olduğunu Söyleyenler

7.2. İmanda İstisnanın Caiz Olmadığını Söyleyenler

8. İmanın Sınıflandırılması

8.1. İman Edilecek Hususlar Açısından Sınıflandırma

8.2. İman Eden Kimse Açısından

9. Tasdik ve İnkâr Açısından İnsanlar

 

XIX. BÖLÜM: MUKALLİDİN İMANI

1. Problemle İlgili Kavramlar

1.1. İman

1.2. Taklit

2. Kelami Ekollere Göre Mukallidin İmanı

2.1. Mutezile

2.2. Mâtürîdiyye

2.3. Eşariyye

2.4. Şia

 

XX. BÖLÜM: İMANDA İSTİSNA

1. Problemin Ortaya Çıkışı

2. İmanda İstisnaya Dair Farklı Yaklaşımlar 

2.1. İmanda İstisnayı Kabul Edenler

2.2. İmanda İstisnayı Reddedenler

 

XXI. BÖLÜM: BÜYÜK GÜNAH PROBLEMİ

1. İslam Düşüncesinde Büyük Günah Sorununun Ortaya Çıkış

2. İlk Kelam Ekolleri Arasında Tartışmalar

2.1. Ebu Hanife ve Vâsıl b. Atâ’nın 

Büyük Günah-İman İlişkisi Hakkındaki Görüşleri

2.1.1. Ebu Hanife’nin Görüşü

2.1.2. Vâsıl b. Atâ’nın Fısk ve Fâsık  Kavramı Hakkındaki Görüşleri

 

XXII. BÖLÜM: KALPLERİN MÜHÜRLENMESİ VE HIZLÂN

1. Kalplerin Mühürlenmesi

2. Hızlân

 

XXIII. BÖLÜM: ATEİZM

1. Ateizmin Tanımı ve Kavramsal Analiz

2. Ateizm İle İlişkili Kavramlar 

3. Ateizmin Çeşitleri

4. Tarihte Ateizm                               

5. Modern Çağda Ateizmin Yaygınlaşma Nedenleri

6. Mutlak Ateizmin İmkânsızlığı

 

ALTINCI KISIM: İNSAN FİİLLERİ

XXIV. BÖLÜM: KELAMDA KESB TEORİLERİ

1. Fiilin Yaratılması  

2. İstitâat  

3. Ekollerin Kesb Teorileri 

3.1. Eşari Düşüncede Kesb Teorisi 

3.2. Mâtürîdî Düşüncede Kesb Teorisi 

3.3. Mutezile’nin Kesb Eleştirisi 

 

XXV. BÖLÜM: SALÂH-ASLAH MESELESİ

1. Salâh ve Aslah’ın Kavramsal Çerçevesi 

2. İslam Kelam Tarihinde Salâh-Aslah Tartışmalarının Tarihsel Arkaplanı 

3. İslam Kelam Mezheplerinde Salâh ve Aslah Meselesi

3.1. Bağdat Mutezilesinde Aslah ve Lütuf Anlayışı

3.2. Basra Mutezilesinde Aslah ve Lütuf Anlayışı

3.3. Ehl-i Sünnet’in Aslah ve Lütuf Görüşü

 

XXVI. BÖLÜM: HÜSÜN-KUBUH MESELESİ

1. Hüsün ve Kubhun Kavramsal Çerçevesi 

2. İslam Kelam Tarihinde Hüsün ve Kubuh Tartışmalarının Temeli  

3. Hüsün ve Kubhun Kaynağı: Değerler Öznel mi Nesnel mi?

3.1. Mutezile’de Hüsün ve Kubhun Ontolojisi                                 

3.2. Eşarilerde Hüsün ve Kubhun Ontolojisi

3.3. Mâtürîdîlerde Hüsün ve Kubhun Ontolojisi

4. Hüsün ve Kubhu Bilme İmkânı

4.1. Mutezile’de İyilik ve Kötülüğü Bilme    

4.2. Eşariyye’de İyilik ve Kötülüğü Bilme    

4.3. Mâtürîdiyye’de Hüsün ve Kubhun Bilinmesi

 

XXVII. BÖLÜM: HİDAYET VE DALALET491

1. Kavramsal Analiz: Hidayet ve Dalalet Kavramları

2. Kelam Ekollerine Göre Hidayet ve Dalalet

2.1. Mutezile’ye Göre Hidayet ve Dalalet

2.2. Eşarilere Göre Hidayet ve Dalalet

2.3. Mâtürîdîlere Göre Hidayet ve Dalalet

3. İnsan Özgürlüğü Açısından Hidayet ve Dalalet 

 

XXVIII. BÖLÜM: RIZIK VE ECEL 509

1. Rızık511

1.1. Kavramsal Analiz

1.2. Rızık Konusunda Ekollerin Görüşleri

1.2.1. Selefiyye’nin Görüşü

1.2.2. Mutezile’nin Görüşü

1.2.3. Ehl-i Sünnet’in Görüşü

2. Ecel 

2.1. Kavramsal Analiz

2.2. Ekollerin Görüşleri 

2.2.1. Selefiyye’nin Görüşü

2.2.2. Mutezile’nin Görüşü

2.2.3. Ehl-i Sünnet’in Görüşü

 

XXIX. BÖLÜM: İNSANIN YAPISI VE DAVRANIŞLARI:

 BİYOLOJİ-KADER İLİŞKİSİ

1. İnsanın Yapısı

2. Davranışlara Etki Eden Unsurlar

2.1. Davranışların Oluşumunda Kalıtımın Rolü

2.2. Davranışların Oluşumunda Çevrenin Rolü

2.3. Davranışlarda Kalıtım ve Çevre Etkisi

3. Kaderi Anlamak: Kalıtım, Çevre ve İnsan İradesi

 

YEDİNCİ KISIM: MEÂD

XXX. BÖLÜM: KIYAMET ALAMETLERİ

1. Kıyamet Gerçeği

2. Kıyamet Alametleri

2.1. Küçük Alametler

2.2. Büyük Alametler

3. Kur’an’da Kıyamet Sahneleri

 

XXXI. BÖLÜM: YENİDEN DİRİLİŞ VE AHİRET

1. Kabir, Berzah ve Kıyamet

1.1. Kabir Hayatı

1.2. Berzah Âlemi

1.3. Kıyamet Süreci

2. Ba‘s, Haşr, Hesap, Mizan, Şefaat ve Sırat

2.1. Ba‘s

2.2. Haşr

2.3. Hesap Süreci

2.4. Mizan

2.5. Şefaat 

2.6. Sırat 

3. Cennet ve Cehennem Ahvali

3.1. Cennet 

3.2. Cehennem 

3.3. Havz 

3.4. A‘raf 

3.5. Rü’yetullah 

 

XXXII. BÖLÜM: KELAM GELENEĞİNDE

RÜ’YETULLAH TARTIŞMALARI581

1. Görme Fiilinin Koşulları 583

2. Mutezile’de Rü’yetullah Düşüncesi 

2.1. Rü’yetullah Eleştirisinin Teolojik Arka Planı

2.2. Rü’yetin Reddine İlişkin Aklî Deliller

2.3. Rü’yetin Reddine İlişkin Naklî Deliller

3. Ehl-i Sünnet’te Rü’yetullah Düşüncesi 

3.1. Rü’yetin İmkânına İlişkin Aklî Deliller 

3.2. Rü’yetin İmkânına İlişkin Naklî Deliller

 

SEKİZİNCİ KISIM: İMAMET

XXXIII. BÖLÜM: SÜNNİ HİLAFET TEORİSİ

1. Yönetici İçin Kullanılan Kavramlar

2. Hilafet ve İmametin Anlamı

3. Güce Dayalı Yönetim: Mülk ve Saltanat

4. İmamda Aranan Nitelikler 

5. İmamın Görevleri

 

XXXIV. BÖLÜM: Şİİ İMAMET TEORİSİ

1. Şia’nın Kavramsal Analizi

2. Şii Ekollerin İmamet İle İlgili Görüşleri

2.1. Zeydiyye’nin İmamet

2.2. İsmaililer ve İmamet

2.3. İmamiyye’nin Görüşü

 

DİZİN

YAZARLAR       

Henüz yorum eklenmemiş.

Adı Soyadı:

Yorumunuz:

Güvenlik Kodu:

Benzer Ürünler

Tüm Kategoriler
  ALIŞ SATIŞ
DOLAR 6.4346 TL. 6.4462 TL.
EURO 7.0896 TL. 7.1024 TL.
Ziyaretçi Sayıları
Online : 2
Bugün : 58
Toplam : 56130